De smeden, kuipers en timmerlieden in de Oude Kerk

Aanvankelijk deelden smeden, timmerlieden en kuipers één gilde en onderhielden zij samen een altaar gewijd aan Sint Matheus. Toen de timmerlieden zich afscheidden, stichtten de smeden en kuipers in 1491 een nieuw altaar, gewijd aan hun nieuwe patroonheilige Sint Eloy . Ruim twintig jaar later besloten zij samen de laatste zijkapel van de Oude Kerk te bekostigen: de Smidskapel. Pas in 1552 gingen ook de smeden en kuipers ieder hun eigen weg, waarna het onderhoud van de kapel tot de Alteratie in handen bleef van het Smidsgilde. Na de Alteratie kreeg de kapel vooral een functionele rol als verlengstuk van het Zuiderportaal – een functie die ze in de huidige opstelling nog altijd vervult.

De gevolgen van de Beeldenstorm

In de katholieke tijd stonden in de Oude Kerk talloze heiligenbeelden en altaren die aan specifieke heiligen waren gewijd. Deze overleefden de Beeldenstorm en de daaropvolgende [Alteratie] niet. Voor de protestanten golden rijk versierde altaren en beelden van heiligen namelijk als afgoderij; zij streefden naar een sober kerkinterieur dat de aandacht niet zou afleiden van de eredienst. Ook het Sint Eloy altaar dat in de Smidskapel stond, overleefde deze periode niet.

Daarnaast zijn na de Alteratie de polychrome gewelfschildering en van de Oude Kerk overschilderd, ook dit werd gedaan om een soberder kerkinterieur te creëren. Tijdens de restauratie die in 1955 begon zijn de gewelfschilderingen grotendeels hersteld. Sindsdien zijn er weer twee afbeeldingen zichtbaar op het gewelf van de Smidskapel. Eén afbeelding is met zekerheid te identificeren als Sint Eloy. Over de tweede voorstelling bestaat echter twijfel: het is niet met zekerheid vast te stellen of deze Sint Pieter of Sint Matthijs toont.